Cynk – rola w organizmie

Cynk – rola w organizmie

Oceń artykuł:

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
Loading...

Udostępnij znajomym...Share on Facebook0

witaminy i minerały

Jest wiele składników, których w diecie nie może i nie powinno zabraknąć, chociażby z racji powikłań, jakie takie niedobory za sobą niosą.
Jednym z tych składników jest cynk.
Gdzie znajdziemy ten pierwiastek? Za co w organizmie jest odpowiedzialny?
Przyjrzyjmy się mu bliżej.

Foods with Zinc mineral on a wooden table. Top view

Cynk i jego funkcja w organizmie

Cynk jest jednym z tych najważniejszych mikroelementów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu.
Posiada wiele właściwości pozytywnie wpływających na funkcjonowanie naszego organizmu.
Cynk wykorzystywany jest przez trzustkę do produkcji oraz wydzielania insuliny. Utrzymuje on właściwe stężenia witaminy A w naszym organizmie. Bardzo istotne jest to, że cynk wpływa na wykorzystanie glukozy przez tkanki narządu wzroku. Chroni plamkę żółtą oka przed różnymi zwyrodnieniami, ponadto zmniejsza uczucie tak zwanego „dzwonienia w uszach”, które może być wynikiem jego niedoboru. Pobudza on też pracę trzustki, grasicy, ponadto uczestniczy w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów. Jest składnikiem wielu białek, uczestniczy w ich syntetyzowaniu – RNA i DNA.
Jego ważną rolą w naszym organizmie jest wzmacnianie układu odpornościowego.
Broni nas przed wieloma infekcjami. Pomaga łagodzić, ale też zwalczać objawy chorób autoimmunologicznych. Korzystnie działa na osoby z chorobami tarczycy. Cynk wspomaga leczenie cukrzycy, łagodzi on też objawy osteoporozy, hemoroidów, zapalenia jelit, choroby wrzodowej. Chroni nasze komórki przed niszczącym działaniem wielu wolnych rodników, jest silnym przeciwutleniaczem. Wzmaga obronę naszego organizmu przed wieloma patogenami, które zagrażają naszemu zdrowiu.
Pierwiastek ten mile widziany jest w diecie osób starszych. Chroni on przed demencją oraz stymuluje on procesy myślowe. Dobrze działa na funkcje poznawcze mózgu. Cynk pomaga w procesie mineralizacji kości oraz tworzeniu się tkanek. Zwiększa naszą sprawność intelektualną.
Wspomaga on leczenie depresji i schizofrenii oraz łagodzi skutki tychże schorzeń.
Prawidłowe stężenie cynku przyśpiesza gojenie się ran, zapobiega i łagodzi problemy skórne, takie jak trądzik, łuszczyca, poparzenia. Przyczynia się do złagodzenia podrażnienia skóry, ale też wzmacnia włosy i paznokcie. Dzięki niemu prawidłowo odczuwamy zapachy i smaki.

Cynk w niezbędny w codziennej diecie mężczyzn i kobiet

Składnik ten jest niezbędny w diecie mężczyzn, utrzymuje i podwyższa on poziom testosteronu, cynk jest niezwykle ważny w produkcji plemników, działalność tego związku wpływa też pozytywnie na ich ruchliwość. Cynk wspomaga pracę prostaty, tym samym przyczynia się do zmniejszenia wystąpienia chorób tego gruczołu. Pierwiastek ten zwiększa również płodność, zatem przyszli ojcowie nie powinni zapominać o produktach bogatych w cynk.
Kobiety też nie powinny zapominać o tym pierwiastku, gdyż odpowiada za prawidłowy podział komórek, jest więc szczególnie ważny podczas ciąży. Cynk również reguluje cykle miesiączkowe.
Jeśli z jakichś powodów są one nieregularne, warto suplementować ten pierwiastek, bądź wprowadzić do diety produkty, które słyną z jego obecności.
Cynk jest szczególnie ważny, podczas dojrzewania, dlatego też nie powinno zabraknąć produktów w niego bogatych w diecie nastolatków i dzieci.

Zapotrzebowanie organizmu na cynk

W naszym organizmie tego pierwiastka znajduje się około 2g. Jego znaczna część znajduje się w mięśniach szkieletowych. Warto podkreślić, że dość duże stężenie cynku występuje w męskim nasieniu, prostacie, ale też w skórze.
Zapotrzebowanie na ten pierwiastek zmienia się z wiekiem, ale też zależne jest od płci.
Dzienna podaż cyku dla dzieci do lat 3 to 3 mg, w przedziale wiekowym od 4 do 9 lat jego podaż nieznacznie się podnosi-wynosząc 5 mg, w wieku między 10 a 12 lat zapotrzebowanie na cynk wynosi 8mg. Dziewczynki powyżej 12 roku życia, w tak szczególnym okresie, jakim jest dojrzewanie, powinny dostarczać około 9 mg, chłopcy zaś 11 mg.
Dobowa podaż tego pierwiastka dla dorosłej kobiety wynosi około 8 mg, ale w okresie ciąży wzrasta do 11 mg, w okresie karmienia piersią to zapotrzebowanie wynosi 12 mg. Mężczyźni powinni dostarczać 11 mg tego pierwiastka na dobę.

Źródła cynku, gdzie go szukać

Warto zaznaczyć, że wchłanialność cynku, jest znacznie silniejsza z produktów typowo mięsnych, niżeli roślinnych. Gorsza przyswajalność z roślin wynika przede wszystkim z obecności fitynianów, szczawianów oraz błonnika. Pierwiastek ten tworzy z nimi związki, które są trudne do wykorzystania przez organizm.
Alkohol również silnie upośledza jego wchłanialność.
Cynk występuje w wielu produktach, łatwo dostępnych, zatem odpowiednio zbilansowana dieta, w zupełności powinna wystarczyć, by pokryć zapotrzebowanie na ten składnik.

Cynk znajdziemy (w 100g produktu):

8-7mg zawiera:

  • wątroba cielęca
  • dynia pestki

6-4mg zawiera:

  • kakao w proszku
  • wątroba wieprzowa
  • ser ementaler tłusty

Ponad 3mg zawiera:

  • fasola biała (jej suche nasiona)
  • wołowina, pieczeń
  • kasza gryczana
  • migdały
  • wieprzowina, karkówka
  • płatki owsiane

Ponad 2mg zawiera:

  • nasiona słonecznika
  • chleb żytni razowy
  • orzechy laskowe
  • czekolada gorzka
  • bułki grahamki

Ponad 1mg zawiera:

  • wieprzowina, szynka surowa
  • jaja kurze
  • bób
  • groszek zielony
  • noga z kurczaka
  • twaróg chudy

Skutki i objawy niedoboru cynku

Większość z nas ma niestety niedobory cynku, z prostej przyczyny – produkty w niego bogate spożywane są przez nas zbyt rzadko. Co warto zmienić, chcąc polepszyć swoje samopoczucie oraz ogólny stan zdrowia.
Niestety najczęściej na jego niedobory narażeni są ludzi z problemami wchłaniania oraz z problemami jelitowymi, ze strony układu pokarmowego.
Ludzie, którzy spożywają zanadto alkoholu też mają silnie zaburzone wchłanianie tego pierwiastka, co przyczynia się do jego niedoborów.
Warto zaznaczyć, że skutki jego niedoborów są rozległe.
Występują zaburzenia układu nerwowego, zdecydowanie nasza odporność się obniża.
Ponadto rany wszelkiego rodzaju goją się znacznie ciężej i dłużej niż zazwyczaj. Rozwój wzrostu, rozwój płciowy zostaje zahamowany. Wygląd naszej skóry, paznokci i
kondycja włosów znacznie się pogarsza. Libido spada, pojawia się ogólne znużenie, zmęczenie, niedokrwistość, mogą wystąpić biegunki.
Zwracajmy zatem uwagę na produkty bogate w cynk, by nie zabrakło ich w naszej codziennej diecie.

Przedawkowanie cynku – przyczyny

Należy podkreślić, że przy zwykłym spożyciu cynku z dietą nie stwierdza się na ogół skutków jego nadmiaru. Obserwuje się je natomiast przy spożyciu suplementów cynku, dlatego podkreślić warto, że potrzebę stosowania tego typu preparatów należy wprowadzić z ostrożnością.
Przyczyny takiego przedawkowania cynku to między innymi upośledzenie działanie układu odpornościowego, zmniejsza stężenie frakcji HDL, zbyt duża zawartość cynku w organizmie wywołuje wtórne niedobory miedzi, powoduje zmianę metabolizmu żelaza. Objawia się to zwiększeniem zachorowalności na infekcje, anemią, zaburzeniami pracy serca oraz pogorszeniem pracy enzymów trzustkowych.
Bardzo ostre zatrucie cynkiem pojawia się po spożyciu ponad 200 mg i objawia się między innymi bólami żołądka, biegunką, nudnościami, wymiotami, utratą apetytu oraz bólami głowy.
Także, zanim zaczniemy jego suplementację, warto się zastanowić i wprowadzać ją ostrożnie, bacznie obserwując organizm.

Podsumowanie

Wielu z nas jest aktywnych fizycznie, uprawiamy różne sporty, często jest tak, że do samego treningu przykładamy znacznie większą uwagę niż do makroelementów oraz mikroelementów zawartych w naszej diecie. Są pomijane bądź zupełnie na nie nie zwracamy uwagi, tym samym szkodząc sobie.
Warto zwrócić uwagę i wprowadzić produkty zawierające cynk, gdyż jak widać, brak tego pierwiastka może nieść za sobą znaczne ubytki w naszym organizmie, ponadto pogorszy się nasze ogóle samopoczucie i zdrowie.
Cynk ma duży wpływ na prawidłowy rozwój i odnawianie tkanek, na procesy odpornościowe, układ rozrodczy oraz stan naszej skóry. Niestety większość z nas ma niedobory cynku, ponieważ jemy zbyt mało produktów, w których znajduje się ten mikroelement, zatem wprowadźmy do naszej codziennej diety wyżej wymienione produkty.

Autor:
Łukasz Domeracki
  • mgr inż. technologii żywności i żywienia człowieka
  • Instruktor sportu

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *